ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

54

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

نمىگيرند ؟ چگونه آنان را هلاك مىكنى و آنها از تو حذر نمىكنند ؟ « و در مخالفت ظاهر دنيا با باطنش گفته‌اند كه دنيا مانند پيرزنى است كه ظاهر خود را زينت دهد تا مردم را بفريبد ، و چون نقاب از چهره اش بردارند و بر باطنش آگاه شوند زشتيهايش آشكار شود . روايت است كه : « دنيا را در روز قيامت به صورت پيرزنى دو موى كبود چشم گراز دندان كريه منظر زشت چهره بياورند و در برابر خلايق نمايش دهند و به آنان گويند : آيا اين را مىشناسيد ؟ مردم گويند از شناختن اين به خدا پناه مىبريم آنگاه به آنان گويند كه اين دنيائى است كه به آن فخر مىفروختيد ، و به واسطهء آن قطع رحم مىكرديد و به يكديگر حسد مىبرديد ، سپس دنيا را به دوزخ مىافكنند ، و دنيا فرياد مىكشد كه خدايا دوستان و پيروان من كجايند ؟ و خداى عزّ و جلّ مىفرمايد : دوستان و پيروانش را به او ملحق كنيد » . و در كوتاهى عمر دنيا براى هر شخصى نسبت به گذشتهء ازلى و آيندهء ابدى او گفته‌اند كه مانند يك گام بلكه كمتر از آن است نسبت به سفرى طولانى و حتّى نسبت به مسافت زمين كه بىنهايت بيش از آن است . و هر كه دنيا را با اين ديده ببيند دل به آن نمىبندد ، و باكى ندارد كه اين چند روزه چگونه مىگذرد در تنگى و سختى يا در فراخى و آسودگى ، بلكه خشتى بر خشتى نمىگذارد . سرور پيامبران صلى اللَّه عليه و آله و سلم از دنيا رفته در حالى كه خشتى بر خشتى و نيى بر نيى ننهاد . روزى يكى از اصحاب را ديد كه خانه اى از گچ مىساخت ، فرمود : « كار را از اين شتابانتر مىبينم » . و عيسى عليه السلام به همين معنى اشاره كرده است كه گفت : « دنيا پلى است ، از آن بگذريد و بر آن عمارت مكنيد » . و دنيا را در نرمى ظاهر و خشونت باطن به مار تشبيه كرده‌اند كه پوستش نرم و هموار و زهرش كشنده است . و دنيا را در كمى آنچه از آن نسبت به گذشته باقى مانده به جامه اى مانند كرده‌اند كه سراپا دريده شده و به نخى آويخته است ، و نزديك است آن نخ نيز پاره شود . و كمى دنيا را نسبت به آخرت تشبيه كرده‌اند به اينكه آدمى انگشت خود را